De nieuwe generatie GLP-1-medicijnen zoals semaglutide (Ozempic, Wegovy) en tirzepatide (Mounjaro, Zepbound) zijn een centraal punt geworden bij gewichtsverlies en bieden significante resultaten waar traditionele methoden vaak tekortschieten. Deze medicijnen zijn echter geen eenvoudige oplossing en het begrijpen van de voordelen, risico’s en geschiktheid ervan is van cruciaal belang.
Hoe deze medicijnen werken
Deze medicijnen werken door natuurlijke hormonen na te bootsen die honger en volheid reguleren. In tegenstelling tot oudere medicijnen voor gewichtsverlies die zich richtten op de vetopname, beïnvloeden semaglutide en tirzepatide de hormonale signalen van het lichaam, waardoor de eetlust wordt verminderd en de spijsvertering wordt vertraagd. Studies tonen aan dat deze medicijnen tot aanzienlijk gewichtsverlies kunnen leiden: sommige onderzoeken melden een gewichtsvermindering van meer dan 20% bij deelnemers gedurende een jaar.
Deze mechanismen hebben ook metabolische effecten: het verlagen van de bloedsuikerspiegel en het verbeteren van de insulinecontrole. Daarom zijn deze medicijnen in eerste instantie ontworpen voor de behandeling van diabetes. Dit heeft echter geleid tot off-label gebruik voor gewichtsverlies, zelfs bij personen zonder diabetes.
Wie moet deze medicijnen overwegen?
De belangrijkste kandidaten voor deze medicijnen zijn mensen met een body mass index (BMI) van 30 of hoger, of mensen met een BMI van minstens 27 die ook gewichtsgerelateerde gezondheidsproblemen hebben, zoals hoge bloeddruk. Maar de grenzen vervagen, en sommigen gebruiken ze ondanks dat ze niet aan deze criteria voldoen. Deskundigen waarschuwen voor dit ongepast gebruik en benadrukken dat geen enkel medicijn een gezonde levensstijl kan vervangen.
Belangrijkste punt: Deze medicijnen zijn niet bedoeld als sluiproute. Ze werken het beste in combinatie met een uitgebalanceerd dieet, regelmatige lichaamsbeweging en voldoende slaap.
Kosten, toegang en langdurig gebruik
Een belangrijke barrière zijn de kosten: een enkele injectie kan zonder verzekeringsdekking bijna $ 1.000 bedragen. Hoewel sommige plannen dit helpen compenseren, blijft de toegankelijkheid een probleem. De FDA heeft orale versies goedgekeurd (zoals Rybelsus), maar deze zijn mogelijk niet zo effectief als injectables.
Cruciaal is dat deze medicijnen vaak langdurig gebruik vereisen om de resultaten te behouden. Het stoppen ervan leidt meestal tot gewichtstoename. Dit betekent dat patiënten voorbereid moeten zijn op een duurzame inzet, en niet op een tijdelijke oplossing.
Bijwerkingen en risico’s
Hoewel ze effectief zijn, zijn deze medicijnen niet zonder nadelen. Vaak voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, diarree, een opgeblazen gevoel en maagpijn. Ernstigere risico’s zijn onder meer mogelijke problemen met de nieren, pancreas en schildklier (vooral voor mensen met reeds bestaande aandoeningen).
Belangrijke opmerking: Personen met een voorgeschiedenis van schildklierkanker of pancreatitis moeten deze medicijnen helemaal vermijden. Degenen met een verstoord eetpatroon moeten uiterst voorzichtig te werk gaan, onder medisch en psychologisch toezicht.
De onbekenden en de toekomst
Semaglutide en tirzepatide zijn relatief nieuw, wat betekent dat de langetermijneffecten grotendeels onbekend blijven. Er is beperkt onderzoek gedaan naar tientallen jaren van continu gebruik, en nog minder naar de impact ervan op mensen zonder obesitas. De huidige hype, deels aangewakkerd door de steun van beroemdheden, verandert niets aan het feit dat deze medicijnen krachtige medicijnen zijn met mogelijke gevolgen.
Uiteindelijk kunnen GLP-1-medicijnen een waardevol hulpmiddel zijn voor gewichtsverlies als ze op verantwoorde wijze en onder medische begeleiding worden gebruikt. Ze zijn echter geen wondermiddel en mogen niet worden gezien als vervanging voor duurzame veranderingen in levensstijl.
