Choroba Parkinsona jest postępującą chorobą neurologiczną, która wpływa na zdolność poruszania się. W miarę postępu choroby wiele osób doświadcza okresów, w których leki przestają działać skutecznie, co powoduje pogorszenie objawów. Okresy te nazywane są okresami „off” i mogą znacznie obniżyć jakość życia.
Co powoduje przestoje?
Główną przyczyną przestojów jest naturalny postęp choroby Parkinsona. Choroba stopniowo wyczerpuje dopaminę, niezbędną substancję chemiczną w mózgu odpowiedzialną za płynne, kontrolowane ruchy. Chociaż leki takie jak lewodopa pomagają uzupełnić dopaminę, ich skuteczność może z czasem spadać w miarę zmiany zdolności mózgu do jej przetwarzania.
Spadek ten nie wynika wyłącznie z tego, że lek przestał działać. Czynniki takie jak pora posiłków, poziom stresu, nawodnienie, zaparcia, a nawet jakość snu mogą mieć wpływ na skuteczność leków. Słabe wchłanianie spowodowane problemami trawiennymi lub zakłóceniami ze strony pokarmów bogatych w białko może zmniejszyć skuteczność leków.
Jak rozpoznać objawy
Przestoje objawiają się inaczej u każdej osoby, ale typowe objawy obejmują:
- Zwiększona sztywność i sztywność
- Nasilenie drżenia
- Trudności w chodzeniu lub rozpoczęciu ruchu
- Nagłe skurcze stóp
- Objawy pozamotoryczne, takie jak lęk, wahania nastroju, ból lub dyskomfort w przewodzie pokarmowym.
Szczególnie niepokojąca jest nieprzewidywalność przestojów. Objawy mogą pojawić się przed przyjęciem kolejnej dawki, przedwcześnie ustać lub gwałtownie się zmieniać, co utrudnia codzienne życie.
Zarządzanie przestojami: co może zasugerować lekarz
Nie ma uniwersalnego rozwiązania, ale istnieje kilka strategii, które mogą pomóc:
- Dostosowanie leku: Lekarze mogą dodawać leki takie jak entakapon, opikapon lub amantadyna w celu przedłużenia działania lewodopy lub łączyć leki o działaniu natychmiastowym i długo działającym.
- Leki doraźne: Wziewna lewodopa (Inbrija) zapewnia szybko działającą dawkę w przypadku nagłych przestojów.
- Zmiany diety: Przyjmowanie leków na godzinę lub dwie przed lub po posiłku może poprawić wchłanianie. Zaleca się również ograniczenie spożycia suplementów bogatych w żelazo lub wapń.
- Metody chirurgiczne: Ciągły wlew dookrężnicy lewodopy-karbidopy lub głęboka stymulacja mózgu może ustabilizować poziom leku i zmniejszyć wahania.
Czynniki stylu życia, które pomagają
Oprócz interwencji medycznych proste zmiany mogą mieć znaczenie:
- Nawodnienie: Picie wystarczającej ilości płynów (9-13 szklanek dziennie) poprawia wchłanianie leków.
- Leczenie zaparć: Dieta bogata w błonnik i odpowiednie nawodnienie zapobiegają zaparciom, które zakłócają skuteczność leków.
- Redukcja stresu: Ćwiczenia, medytacja lub unikanie stresujących sytuacji mogą zminimalizować czynniki powodujące wyłączenie.
- Regularny sen: Zły sen pogarsza objawy; priorytetem jest odpoczynek.
- Pora spożycia białka: Dostosuj pory posiłków, aby uniknąć zakłócania wchłaniania lewodopy.
Śledzenie objawów ma kluczowe znaczenie. Prowadź dziennik, w którym zapisz, kiedy występują przestoje, jak długo trwają i jakie są potencjalne czynniki wyzwalające (stres, jedzenie, poziom aktywności). Podziel się tą informacją ze swoim zespołem medycznym.
Podsumowanie
Przestoje w pracy to powszechna, ale frustrująca rzeczywistość wielu osób cierpiących na chorobę Parkinsona. Dzięki zrozumieniu przyczyn, rozpoznaniu objawów i ścisłej współpracy z lekarzem w celu zbadania możliwości leczenia, ludzie mogą odzyskać kontrolę i poprawić jakość swojego życia. Zarządzanie tą chorobą wymaga aktywnego, wieloaspektowego podejścia, które łączy leki z dostosowaniem stylu życia.
