Wiemy, co robią Osempic, Vegovi i Munjaro. Zmniejszają obwód talii. Obniżają poziom cukru we krwi. To był ich cel. Jednak obecnie punkt ciężkości uwagi ulega zmianie. Pojawiające się dowody sugerują, że agoniści receptora GLP-1 mogą również hamować rozprzestrzenianie się nowotworu. Nie zostało to powiedziane w instrukcjach. Nikt nie projektował tego badania w tym celu. I oto jesteśmy.
W nowym badaniu, zaprezentowanym na konferencji Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ASCO), wzięło udział ponad 10 000 pacjentów chorych na raka. Do kohorty włączono pacjentów z nowotworami litymi: rakiem piersi, prostaty, płuc i jelita grubego. Gatunek standardowy, statystycznie rzecz biorąc. Naukowcy porównali pacjentów przyjmujących leki GLP-1 z pacjentami stosującymi gliptyny, inną klasę leków przeciwcukrzycowych zwanych inhibitorami DPP-4. Różnica była wyraźna. U osób przyjmujących GLP-1 progresja nowotworu była znacznie mniejsza.
Mark Orland, lekarz z Cleveland Clinic i główny badacz projektu, nie uciekał się do dyplomacji.
„Nasze badanie wykazało, że stosowanie leków GLP-1 w porównaniu z inhibitorami DPP-4… wiązało się ze znacznym zmniejszeniem progresji nowotworu.”
Termin „znaczący” ma tu duże znaczenie, ale potwierdzają to liczby. Przynajmniej tak to wygląda. Dane uzyskano z TriNetX, globalnej sieci opieki zdrowotnej, która przechowuje dane dotyczące 145 milionów osób. Duże dane. Ci, którzy potrafią znaleźć igłę w stogu siana, ale czasami można ich pomylić z igłą i zwykłą nitką.
Konkretne typy nowotworów zbadane w badaniu wykazały największe zmniejszenie ryzyka przerzutów. Należą do nich niedrobnokomórkowy rak płuc, rak piersi, rak jelita grubego i rak wątrobowokomórkowy (rak wątroby). Jeśli po postawieniu diagnozy przyjmowałeś GLP-1 zamiast gliptyn, ryzyko rozprzestrzenienia się raka na inne narządy było od 38% do 50% mniejsze. Skutki uboczne? O tym samym. Nie odnotowano żadnych przypadków skoków toksyczności.
Czy to przełom?
Czekać.
Orland wzywa do ostrożnego optymizmu. Badanie miało charakter obserwacyjny. Musimy szanować to, co mogą powiedzieć dane obserwacyjne, ale także rozumieć, czego nie mogą udowodnić. To, że dwa zdarzenia zachodzą w tym samym czasie, nie oznacza, że jedno powoduje drugie. Być może osoby przyjmujące GLP-1 mają lepsze ubezpieczenie. Być może uprawiają więcej sportu. A może lekarze przepisujący im te leki po prostu lepiej monitorują ich stan.
Dodatkową złożoność wynikają z danych z projektu Atlas genomu raka. Kiedy naukowcy badali same nowotwory, odkryli coś interesującego. Guzy o wysokiej ekspresji receptorów GLP-1 powiązano z wyższymi wskaźnikami przeżycia w przypadku siedmiu typów nowotworów. Sygnał ten był najsilniejszy w przypadku raka piersi. Sugeruje to, że lek może bezpośrednio wpływać na cel. Nie tylko poprawiaj swoje zdrowie metaboliczne i licz na pośrednie korzyści.
Takie podejście popiera Marcin Chwistek z Fox Chase Cancer Center.
„Agoniści receptora GLP-1 nigdy nie byli po prostu lekami obniżającymi poziom glukozy… Od dawna sugerowano, że ich właściwości przeciwzapalne… mają szerszy zakres działania.”
Kluczem tutaj jest konsekwencja. Skala. Sto tysięcy pacjentów nie kłamie. Nie mają uprzedzeń. Po prostu istnieją w ich dokumentacji medycznej i czekają na policzenie. Ta sekwencja wymaga randomizowanego, kontrolowanego badania. Oto kolejny krok. Randomizacja pacjentów do grup GLP-1 i grupy kontrolnej. Bezpośrednie porównanie. Złoty standard dowodu.
Czekamy.
Zespół Orlanda ma oczywiście hipotezy. Czy układ odpornościowy działa? Czy lek bezpośrednio szepcze do komórek nowotworowych poprzez te receptory? A może po prostu tłumi ogólnoustrojowy stan zapalny, usuwając paliwo potrzebne do rozprzestrzenienia się pożaru? Przeprogramowanie metaboliczne? Wszystko to jest prawdopodobne. Nic nie zostało potwierdzone.
Pytanie pozostaje otwarte. I ważne. Odpowiedzi szukamy zażywając tabletki, o których wiemy, że są skuteczne na odchudzanie i zastanawiając się, co jeszcze zmienić. Zmieniamy nasze ciała, aby wyglądały w określony sposób i odkrywamy, że toczą pewne wojny inaczej. Zbieg okoliczności. Połączenie.
Dowiemy się tego wkrótce. Albo nie. Nauka rzadko dostarcza ostatecznych odpowiedzi na żądanie.
